Reguły te w dużym stopniu dotyczą publikacji w mediach tradycyjnych, ale stosować się powinni do nich również internauci. W 2016 roku wprowadzono kilka zmian, w związku z czym warto poznać bliżej prawo cytatu w obowiązującej formie, by wiedzieć, w jakim stopniu możemy wykorzystywać utwory innych twórców na stronach www, blogach, ale także w social media.

Trzy zasady prawa cytatu

Obecnie prawo cytatu opiera się na trzech głównych filarach. Są to warunki, które trzeba spełnić chcąc wykorzystać części cudzych utworów.

Pierwsza zasada mówi o tym, że z prawa cytatu można skorzystać jedynie w ramach swojego utworu. Oznacza to, że możemy cytować innych autorów w ramach własnej twórczości (w pełni autorski artykuł na blogu internetowym, opis na stronie internetowej itp.). Wykorzystane części cudzych dzieł nie powinny być za długie – proporcje między wykorzystywanymi fragmentami a naszym tekstem muszą być zachowane (powinno być wyraźnie widać, że to jedynie cytat, a nie znaczna część naszego utworu).

Co do rozpowszechnionych fotografii i ilustracji itd. sprawa jest nieco prostsza. Tego typu utwory możemy przytaczać w całości. Oznacza to, że mogą być wykorzystane w artykule na blogu czy stronie internetowej, ale pod warunkiem, że spełnią dwie pozostałe zasady prawa cytatu.

Według drugiej zasady cytować możemy jedynie w konkretnym, wskazanym celu. Co to oznacza? Prawo cytatu ma zastosowanie w wyjaśnieniu, polemice, analizie krytycznej czy naukowej, w nauczaniu oraz w zakresie uzasadnionym prawami gatunku twórczości (czyli wówczas, gdy skorzystanie z cudzych dzieł to jedyny sposób na to, by powstało nasze własne dzieło).

Trzecią zasadą prawa cytatu jest wskazanie imienia i nazwiska twórcy oraz źródła utworu (o ile jest oczywiście taka możliwość) – to warunek bezwzględny. Jednym słowem, możemy cytować innych autorów i pokazywać ich dzieła, ale tylko wtedy, gdy wyraźnie zaznaczymy, kto jest ich autorem.

Podsumowując: z prawa cytatu, również w internecie, korzystamy zawsze podając autora i źródło. Utwory fotograficzne i plastyczne możemy rozpowszechniać w całości, z kolei treści słowne wykorzystujemy tylko we fragmentach, a każdy cytat stosujemy w jednym z celów ustawowych, czyli skonkretyzowanych przez prawo autorskie. Oznacza to, że nie możemy dowolnie wykorzystywać zdjęć i ilustracji na swojej stronie czy blogu – jedynie cele wyraźnie określone w ustawie dają nam takie prawo. W innych sytuacjach lepiej stosować własne grafiki czy zdjęcia lub korzystać z banków fotografii (tzw. stocków).

Co jeszcze uległo zmianie?

Aktualizacja prawa cytatu, poza wcześniej omówionymi zapisami, wniosła przede wszystkim zmiany dotyczące wykorzystania utworów plastycznych w całości (wcześniej mowa była jedynie o “fragmentach” czy “urywkach” wszystkich utworów). Wprowadzono również zapis, według którego “wolno korzystać z utworów na potrzeby parodii, pastiszu lub karykatury, w zakresie uzasadnionym prawami tych gatunków twórczości.” (Ustawa z dnia 11 września 2015 r. o zmianie ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych oraz ustawy o grach hazardowych, Dz.U. 2015 poz. 1639).

Ponadto uregulowano kwestię przypadkowego rozpowszechnienia cudzego utworu, np. poprzez publikację własnego zdjęcia, na którym na drugim planie widać dzieło innego autora. Nowe przepisy wskazują, że takie niezamierzone wykorzystanie jest dozwolone, gdy włączony utwór nie ma znaczenia dla naszego utworu.

Prawo cytatu w niektórych kwestiach nawet po nowelizacji pozostaje niejasne. Właśnie dlatego tak istotne jest, by korzystać z niego w ograniczonym zakresie i zawsze zgodnie z wymienionymi wyżej zasadami. Najbezpieczniej tworzyć autorskie treści i korzystać ze swoich grafik lub ze zdjęć zakupionych na stockach. W uzasadnionych przypadkach, warto sięgać po cytaty, ale zawsze pamiętając o celach ustawowych i wskazaniu ich autora.

Skomentuj

Początkowo blogi prywatne zakładane są na specjalnie ku temu przygotowanych platformach (np. blogger.com). Jeżeli blog jest ciekawy, globalna wioska szybko o nim usłyszy, a wpisy zacznie śledzić coraz więcej użytkowników. Wtedy najczęściej bloger decyduje się na stworzenie własnej strony bloga, pod swoją domeną.

Historia pokazuje, że pisać można dosłownie o wszystkim. Internauci płakali śledząc losy ludzi nieuleczalnie chorych, ekscytowali się plotkami, jakie na swój temat zamieszczały gwiazdy i pękali ze śmiechu dzięki zabawnym wpisom blogerów – prześmiewców. Jest to zarazem dowód na złożoność i różnorodność społeczności internetowej, w świecie której każdy znajdzie coś dla siebie.

Popularność blogów wzrasta m. in. poprzez przyznawanie licznych nagród najlepszym blogerom, np. podczas gali Blog Roku.

Ogromna siła blogów została zauważona również przez świat biznesu. Blogi stały się w ten sposób kolejnym narzędziem marketingowym, który działa dwutorowo.

Z jednej strony przedsiębiorcy mogą korzystać z działania promocyjnego bloga, współpracując z blogerami, którzy zajmują się tematyką związaną z działalnością ich firmy. To działanie popularne wśród firm odzieżowych współpracujących z blogami modowymi czy wśród firm z branży spożywczej, które często współpracują z blogami kulinarnymi. Do największych akcji tego typu należała kampania Peugeota, który promując model 208 w 2012 roku, rozpoczął współpracę z jednym z popularniejszych blogerów lifestyle’owych – T. Tomczykiem, znanym jako Kominek (autor blogów: kominek.in, kominek.es i kominek.tv). Akcja cieszyła się ogromną popularnością również za sprawą samego blogera, który złamał warunki umowy i zaprosił do wycieczki 2 inne blogerki, by wspólnie odbyć podróż po Europie (w początkowych założeniach bloger miał sam podróżować autem po Polsce i odwiedzać salony firmowe Peugeota). Dzięki temu działaniu i szybkiemu tego wykorzystaniu przez marketingowców Peugeota, akcja stała się bardzo popularna i została symbolem udanej współpracy marek z blogerami.

Z drugiej strony firmy mogą prowadzić swojego bloga firmowego, pisząc autorskie artykuły na tematy związane z branżą i działalnością i budując wizerunek eksperta w danej dziedzinie. Blogi firmowe prowadzone są od początku we własnej domenie – jako podstrona strony firmowej lub jako osobna strona internetowa.

Jest to narzędzie niezwykle skuteczne, różniące się od tych używanych do tej pory narzędzi marketingowych. Blogi dają więcej możliwości przekazania treści odbiorcom, niż oferuje to firmowa strona internetowa, która zawiera podstawowe informacje o firmie i jej ofercie. Dobrze prowadzony blog to interesujące użytkowników artykuły, które wstawiane regularnie skłaniają do częstych odwiedzin. Ich treść powinna obejmować tematykę związaną z branżą, w jakiej firma działa, by pokazać wiedzę i doświadczenie jakie posiada. Artykuły i wpisy na blogu mogą też zawierać ciekawostki z życia firmy oraz aktualności i najświeższe informacje. Jednocześnie w sposób subtelny mogą zachęcić do skorzystania z oferty firmy. Blog to narzędzie, które nie jest nachalne. To użytkownik decyduje o wejściu na blog, a zachęcić do tego go mogą interesujące artykuły. By blog był zachęcający, warto by był prowadzony na czytelnej, atrakcyjnej wizualnie stronie i zawierał unikatowe, oryginalne treści. Warto powierzyć prowadzenie bloga specjalistom z dziedziny marketingu, którzy zapewnią każdy z tych warunków.

Zalet prowadzenia bloga nie sposób wymienić jednym tchem. Prestiż, promocja, wpływ na pozycjonowanie – to tylko nieliczne z nich. W czasach zaciętej rywalizacji o klienta nie można sobie pozwolić na rezygnację z jakiejkolwiek skutecznej metody marketingowej. Ciekawe wpisy na blogu sprawią, że internauci uznają firmę za profesjonalną i godną uwagi.